Verse 33

Just for fun, I decided to translate one of my favourite verses of the Tao Te Ching (a Taoist text). I have a book with a few different English translations, and the characters used in the ancient chinese text, with explanations about their shades of meaning and how they go together. So first, I translated my favourite English version into Esperanto, and then I produced a translation from the explanations of the chinese characters (Because my chinese is awful, and I know even less about more ancient forms of it!).

Turns out that (if I haven’t made grave errors), Esperanto can get much closer to the format of the original characters in a nice way, than English can.

So here’s what I got from translating the chinese characters directly:

Konante aliajn, oni inteligentas.
Konante sin, oni saĝas.

Venkante aliajn, oni fortas.
Venkante sin, oni ĉiopovas.

Forte alpaŝante vivon, oni ja akiras ion.
Kontentante pri sia vivo, oni ja akiras ĉion.

Dediĉante sin al sia vivejo, oni vivas longe.
Mortante tamen ne forgesote, oni ja vivas eterne.

So, making quite a literal English translation of this, you get:

In knowing others, one is intelligent.
In knowing oneself, one is wise.

In conquering others, one is strong.
In conquering oneself, one is all-powerful.

Approaching life forcefully, one surely gets something.
In being content in one’s life, one surely gets everything.

In being dedicated to one’s place, one lives long.
In dying but not being forgotten, on surely lives forever.

In my opinion, the English version in this style looks stunted and not flowing, it needs more gumpf to make it sound nice (I already had to add all those “in”s!). This is the style that the book I have goes for:

One who knows others is intelligent
One who knows onself is enlightened

And even here, most lines have to be prefixed with “one who”. It kinda helps it flow, and sometimes repetition is part of rhythm, but I think I’m beginning to prefer Esperanto here!

My Esperanto version is much closer to the ordering and use of the chinese characters than this English version (especially given that the Esperanto words mostly map one-to-one with the characters). I just found this interesting!

I also found the following interesting whilst translating:

  • ĉiopova = all-powerful, omnipotent. Literally “everything-able” or like “able to do everything”. I thought this was a nice construction. Not my own, I stumbled across it.
  • alpaŝi = to approach, to tackle, to deal with. “paŝi” means “to tread, to stride, to stalk”, and “al” means “to, toward”. I thought that was another neat construction to stumble across!

Some things I was unsure about:

  • I use “ejo” on the penultimate line. I use it because I’m not talking about any old place “loko”. I’m talking about the place one has in the world, ones own path through the universe. EDIT: changed to “vivejo” (vivo = life),see comments below. I love the idea of a “life-place”.
  • “Ne forgesote” = “not going to be forgotten, not being forgotten” on the last line. “Forgesi” = “to forget”. Here we want “to be forgotten” so we use a passive participle (-ot suffix rather than -ont), I’m sure of this. But I wasn’t sure if it should be “ne forgesate” = “not being forgotten” (present tense), however I felt that this implied that one need only not be forgotten in the present, whereas the true meaning is to never be forgotten, so future tense “ne forgesote”.Another alternative was “ne forgesiĝante” = “not becoming forgotten”, or “ne forgesiĝonte” = “not going to become forgotten. But after I thought of using the future tense “forgesote”, the “become” bit of these alternatives seemed to be unnecessary extra baggage.

An open question:

  • I use “Kontentante pri sia vivon…” = “Being content with one’s life…”. Could this be entirely replaced by “viv-kontentante” does that make sense? From the verb “vivkontenti” = “to be content with life, to be life-content”.Similarly, I use “Dediĉante sin al sia ejo” = “Dedicating oneself to one’s place”. Could I replace this with “Ej-dediĉante sin” = “place-dedicating oneself”.

Do comment if there are any errors! Or if you wish to ask about any of it.

Advertisements

11 thoughts on “Verse 33

  1. Dankon ankaŭ el la profundo mem de Eŭropo (Litvo estas ĝia centro geografia). Mi kopiis ĝin kaj tralegos en strangega tamen certa maniero 🙂 fiksante ĉapelitajn literojn por surpapera versio. Ĝi kompletigos One Minute Wisdom by Anthony de Mello, S.J.(Gujarat Sahitŭa Prakash, 1996), kiu helpis min trovi ĝuistan aliron al la konstruo de Esperanto, kiu laŭ Zamenhof estas tute fremda al la Eŭropaj popoloj. En la matura aĝo li jam ne povis kompreni, des pli klarigi al la klera publiko, kio estis tute klara al infano. Pseŭdofacilige li misgvidis nin per tiuj neadekvataj 16 reguloj. Stranga kolincido: en 1887 estis ofertitaj 3 komunikiloj: aŭtomobilo, elektromobilo kaj Esperanto. Oni akceptis nur aŭton, elektromobilo devis atendi 125 jarojn, tra kiuj Esperanto pro tiu misgvido restis nekomporenita. Anstataŭ senpere funkciigi ĝian motoron (kiel tiun de automobiloo per analogaj manipuliloj) oni jungis al ĝi la lernejan grmamatikan ĉevalon kun lernejaj okulŝirmiloj, kaj kiel koĉeroj kondukas ĝin per implikaj komplikaj rimenoj laŭ vojo ĉirkaŭira. La instruDado, kiun dro Esperanto tute ne intencis, forpelas 90% de komencintoj, 9% restas eternaj komencsantoj, kaj apenaŭ 1% ekposedas “la plej facilan lingvon. (guglu “Mia saĝo post 50 jaroj de instruado de Esperanto” de Zlatko Tiŝljar) … Ankaŭ mi studente tradukadis al Esperanto The Gardener de R.Tagore, kaj post 50 jaroj mi ĝuas vian tradukon (nur unu cesa -n versofine) , kaj vian miridan senti
    on de participaj tensoj (ĉu vi scias, ke tiom, kompletan (tritensan) kaj simetrian (aktive=pasive) kaj a-o-e uzeblan participan sistemon havas nur du lingvoj en la mondo (mia arkaika, skribe-lege ekuzita nur en la XIX jarcento, kaj la juna Esperanto, aperinta samloke kaj samtempe)?

    • Dankon pro via korekto, kaj la interesaj montroj kaj sugesta leĝado! Mi nun leĝas la skribon de Zlatko Tiŝljar.

      Mi ja ne sciis ke la participa sistemo estas tiel malofta!

      Mi ĝojas ke vi ĝuas mian tradukon 🙂

    • Mi opinias ke, jes, estas sufiĉe taŭga (metafore) por traduki la anglan tradukon. Sed la angla traduko mem “place”, ne estas la plej bona. Ĝi estas neinteresa kaj ne tute esprimas la originalan ideon. Mi opinias ke “vivejo” estas tre neta traduko por la cela signifo.

  2. This looks quite good and I agree that the Esperanto more fluently captures the essence (though I’m hardly in a position to judge). A number of months ago I starting studying these texts and was using an existing Esperanto translation. Were you aware of it? You can get it here I believe:

    http://www.elerno.cn/elibro/lauzi.pdf

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s